những công thức tự rút khi tiết học chưa kết thúc.

disclaimer: những dòng viết hổ lốn, lan man, và không có một sự sắp xếp nào (và cả mục đích nữa)

Cái blog này được lập ra với sứ mệnh ghi lại quá trình một con bé chật vật từng bước trên cuộc hành trình mà người ta thường hay gọi là ‘Trưởng thành’. Ngồi ngẫm nghĩ một lúc, mới chợt tự nhận ra bản thân thật xấu tính. Có vẻ là chỉ khi nào não bộ bị cảm xúc lấn át, chèn ép đến mức nghẹt thở thì mình mới tìm đến viết lách. Từ bé mình đã luôn không thích việc học văn, hay là môn ngữ văn của mẹ. Mình cho rằng đó toàn là chém gió, toàn là văn vở, lằng nhằng và mất thời gian, ấy thế mà càng lớn, càng thích đọc, càng hiểu cái đẹp của việc truyền tải cảm xúc, suy nghĩ qua các con chữ.

Bỗng dưng thấy thật biết ơn cây bút, trang giấy, bàn phím và internet, để mình có thể gỡ những cuộn len rối trong đầu.

Nhân mấy ngày cảm xúc phi lên phi xuống như roller coaster, ngồi đây để viết ra hết suy nghĩ. Chọn làm thế vì một phần muốn giải phóng bớt dung lượng trong não, phần còn lại là vì sợ ngày mai cuộc sống lại hối hả quá, chưa kịp hiểu bài học hôm nay đã phải học thêm kiến thức mới. Bài học hôm nay ở đây là cảm xúc, góc nhìn và những nỗi sợ luôn thường trực trong cơ thể của cá thể 18,5 tuổi mang tên Minh Khuê.

Mình thường viết, và có thứ để viết khi vừa nhận ra một bài học nào đó. Bài học của mình không phải Kinh tế Vi mô hay cân bằng phương trình hoá học mà là bài học được giảng dạy bằng những cảm xúc khó chịu và buồn bã nhất.

Mình luôn tự nhận với thế giới ngoài kia rằng đây vô cùng tự tin, không hề sợ hãi trước bất cứ cơ hội nào đâu, những thực chất bên trong toàn là lo lắng, rụt rè và những phép so sánh khập khiễng giữa bản thân và người khác. Những gì mình thể hiện ra ngoài, hoặc ít nhất hùng hồn với mấy đứa bạn thân rằng: “Kệ chứ, mình cứ làm thôi, cần gì quan tâm người ta!”, nhưng chính chúng nó và mình đều tự biết rằng: mình rất để ý đến cách người khác nhìn nhận, đánh giá thế nào. Kể cả trong việc viết:

• ‘Ơ liệu mình viết thế này, lập cái blog này có phải đang quá tự tin rồi không?’

• ‘Còn đầy người giỏi hơn nhiều, viết hay hơn nhiều, họ còn không cần thể hiện ra bên ngoài, vậy liệu mình đăng ở đây là đang khoe khoang, đang làm con ếch ngồi đáy giếng phải không?’

• ‘Viết không hay mà cứ ham hố thế này có bị cười, bị đánh giá không?’

Những câu hỏi, thắc mắc, hoài nghi và sợ hãi cứ chực chờ sẵn trong tâm trí, chỉ cần bản thân nản lòng một chút liền ập tới, khiến mình chùn bước. Tuy nhiên, với cái danh xưng “Người mạnh mẽ” mà mình tự đặt, song song với những lo lắng vô nghĩa kia thì là những quan niệm:

• ‘Đây là blog của mình, do mình lập ra, viết cho mình, cho những người chấp nhận và trân trọng mình.’

• ‘Chẳng có gì đáng xấu hổ cả, mỗi một trải nhiệm, hành trình của mỗi người là khác nhau. Có thể những gì mình viết, những bài học mình nhận ra còn ngô nghê, còn là những con chữ vỡ lòng tưởng chừng như ai cũng đã biết. Dù sao thì đây là con đường của chính mình mà thôi, và mình vẫn sẽ nâng niu từng con người, từng câu chuyện mà mình có được trong đời.’

Chỉ nửa tiếng trước thôi, khi con trỏ vẫn nhấp nháy ở dấu chấm của câu trên, mình vừa hì hục lau nhà, vừa nghe nốt tập podcast của Vietcetera: Have A Sip EP70. Trong tập này, khánh mời của host Thuỳ Minh là dịch giả Trịnh Lữ. Ông là một nhà văn, nhà thơ, hoạ sỹ, và được biết đến nhiều nhất với tư cách là một dịch giả, cùng với những tác phẩm nổi tiếng: Cuộc Đời Của Pi, Rừng Na Uy, Đại Gia Gatsby. Cũng trong tập này, Have A Sip có thêm sự góp mặt của Thư – một thành viên trong đoàn ekip, là một người trẻ, thích đọc và đọc nhiều. Trong EP70, ta được nhìn thấy ba thế hệ, Trịnh Lữ – một con người của thế hệ trước, luôn bộc lộ được sự trầm ổn, sâu sắc; Thuỳ Minh – thế hệ trung niên, người đã phần nào ổn định gia đình và sự nghiệp và Thư – đại diện cho gen Z, những cá thể mang trong mình bao hoài bão, ước mơ. Cá nhân mình rất thích tập này, vì mình nhìn thấy được bản thân trong những câu hỏi của Thư đặt cho khách mời, đó luôn là những câu hỏi to lớn, luôn mang tính vĩ mô, cùng sự hiếu kỳ bất tận, muốn được nghe hết, hiểu hết tất thảy. Còn Trịnh Lữ, dù bác đã có vô vàn kinh nhiệm sống phong phú, có vốn văn hoá, đã trải qua cả một thời gian lịch sử, lại đưa ra những góc nhìn, những quan điểm và cảm nhận về đời, về người rất đỗi ‘nhẹ nhàng’, ‘đơn giản’ và ‘thật’.

Đương bàn về chuyện đọc và viết lách, Thư hỏi bác Lữ:

‘Bác có nghĩ một người viết phải có độ chín nhất định không?’

…

‘Thế nào là chín, thế nào đủ nhỉ?’ Bác Lữ hỏi. ‘Tại vì người trẻ mà, người ta có cần chín đâu. Người ta cứ viết đúng những cái XANH của người ta chứ.’

Cùng lúc, có ba cái đầu cùng gật gù, bao gồm: Thuỳ Minh, Thư, và cả Minh Khuê nữa.

Thật sự mà nói, mình đã rất xúc động khi nghe đến những lời này. Nó đến đúng lúc, đúng thời điểm, để đóng vai trò là một quan điểm quý báu, một lời khuyên, và một lời động viên to lớn cho mình.

Vì vậy, những dòng chữ mình đánh ra còn ngây ngô, còn lủng củng và nhạt nhẽo thế nào thì mình vẫn muốn được viết, được chia sẻ và lưu lại cảm xúc trong từng bước rụt rè, bỡ ngỡ của Minh Khuê trên quá trình học cách làm người lớn của nó. Rất vui vì bạn đã đọc đến đây.

(Dịch giả Trịnh Lữ: ‘Tại vì người trẻ mà, người ta có cần chín đâu.’)

Những công thức tự rút khi tiết học chưa kết thúc.

Tại sao lại là những công thức tự rút khi tiết học còn chưa kết thúc?

Gần đây mình có trải qua vài chuyện, và một lần nữa, cảm thấy như Nadine trong The Edge of seventeen, có phải ông trời đang muốn chơi khăm mình không khi tưởng chừng như tất cả những chuyện tồi tệ đều ập đến một lúc.

Mình chẳng biết từ bao giờ mình đã hiểu rằng khi cuộc đời xuất hiện một khoảng thời gian khó khăn, một bài kiểm tra của vũ trụ gửi xuống, thay vì kêu ca, than vãn thì mình thấy biết ơn, và chấp nhận trải qua nó. Sau mỗi một lần vấp ngã như vậy, dành thời gian để hiểu và nhìn nhận lại bản thân, mình sẽ luôn thu được những bài học quý giá, những quan điểm và niềm tin mới. Vì vậy, mình định bụng rằng sẽ đợi thêm chút thời gian nữa, khi mà đã hoàn toàn vượt qua được cơn bão này, khi mặt hồ thôi gợn sóng, thì những điều đẹp đẽ nhất, những điều tinh tuý nhất mới có thể được nhìn rõ thì khi ấy hẵng viết, hẵng ngồi xuống tâm sự hàn huyên với bản thân.

Nhưng này, healing không phải ngày một ngày hai, nó là một quá trình chẳng biết điểm kết ở đâu. Tuy mình vẫn đang sợ hãi rằng những điều mình hiểu bây giờ có đúng không, hay nó vẫn bị ảnh hưởng bởi tâm trạng, cảm xúc nên hình ảnh ở đáy hồ bị nhiễu, bị sai lệch đi mất rồi. Giống như khi tiết học còn chưa kết thúc, khi mà cô giáo vẫn chưa truyền tải đầy đủ hết những thông tin, kiến thức mà con bé học sinh nào đó đã hấp tấp, vội vàng tự rút ra những công thức cho riêng nó rồi. Mình chính là đứa học sinh lanh chanh đó. Chẳng ai biết được rằng khi đến cuối tiết học, những công thức mình nghĩ ra trong thời điểm này có đúng không, có thể áp dụng được không. Câu hỏi này quá khó. Nhưng kể ra cũng tài mà nhỉ, chưa học xong đã dám tự nghĩ ra công thức tóm tắt rồi đấy. Vậy nên hãy đọc bài viết này với một thái độ thật thoải mái và bao dung nhé, chính mình cũng không hoàn toàn tự tin vào những bài học viết vội này đâu!

Dù đây là những bài học nhỏ, không tên, không được kiểm chứng và chưa đủ lớn để viết hẳn thành một post. Nhưng mình sẽ không đợi đến đúng lúc đâu, mình là mình. Mình sẽ luôn mạnh dạn, dũng cảm để lắng nghe và chấp nhận những phần còn rạn nứt, còn xấu xí, còn chưa hoàn thiện bên trong.

công thức tự rút #1: Trong mỗi người, đều tồn tại những điểm tốt đáng trân quý.

Cá thân mình phải thú thật rằng mình cũng từng được nghe, được trải qua và thậm chí còn từng là tâm điểm của những thị phi vô cớ. Dần dần mình bắt đầu trở nên ích kỷ và ngạo mạn và luôn xù lông trước tất cả những ai có ý định tiếp cận.

Sau một thời gian quan sát chính bản thân, mình mới nhận ra mình có một tính rất xấu. Đó là khi gặp một người mới, mình sẽ quan sát họ, và dùng chính những trải nhiệm không mấy vui vẻ, đẹp đẽ của mình để quy chụp cho họ.

Ví dụ: Khi mới gặp bạn A. Sau vài ba lần tiếp xúc xã giao, mình thấy bạn A có những đặc điểm X, Y, Z. Và này, bạn B mình từng biết, người đã từng làm mình thấy khó chịu, làm mình tổn thương trong quá khứ cũng có những đặc điểm na ná, vậy chắc chắn bạn A này cũng sẽ là một người không tốt rồi.

Xét ở một mặt, đây là điều tốt khi biết rút ra bài học từ những sai lầm trong quá khứ. Mặt còn lại, thật không công bằng cho bạn A tí nào, vài lần xã giao làm sao có thể ghét họ như cái cách mình đã biết quá nhiều, đã hiểu quá nhiều về bạn B cơ chứ. Quả thế thật, sau khi có thêm cơ hội để được biết bạn A dưới những góc nhìn khác, được lắng nghe bạn, được hiểu sâu hơn về con người bạn. Mình thấy A là một người vô cùng đáng quý, là một người bạn tốt, một người đáng được trân trọng. Đây thực sự là trải nhiệm thực tế của mình khi bước chân vào đại học.

Ý mình muốn nói ở đây là: Trong một con người, họ không thể nào hoàn toàn xấu xa hay thuần khiết tinh khôi được. Chúng ta không hoàn hảo đến vậy. Mỗi người đều tồn tại song song cả hai mặt thiện và ác. Vấn đề quan trọng nhất ở đây là góc nhìn chủ quan của cá nhân với mọi người, với xã hội như nào. Nếu bạn cứ chăm chăm chỉ nhìn vào điểm xấu của họ, phớt lờ hoàn toàn đi những điều đẹp đẽ, thì cả cuộc đời của bãi sẽ mãi mãi chìm ngập trong thù ghét, đa nghi, tức giận và căm hận mất. Hãy cứ nhớ rằng, bất kỳ ai đều có điểm tốt đẹp trong họ. Kể cả đứa nhỏ đã nói xấu bạn đấy, đúng, nhỏ đã rất xấu tính với bạn, nhưng bên cạnh đấy, nhỏ cũng lại là một người cẩn thận, có trách nhiệm trong công việc, và tinh tế với những mặt khác trong cuộc sống. Mình sẽ vẫn giận nhỏ thôi, nhưng không vì thế mà mình hoàn toàn căm ghét, hoàn toàn cho rằng nhỏ là một người tệ hại mà chỉ đơn giản hơn và giữ khoảng cách và dành cho nhau sự tôn trọng nhất định thôi. Để sống một cuộc đời ý nghĩa và hạnh phúc, hãy dành thời gian của mình để kiên nhẫn hơn một chút, để nhìn ra điểm tốt của mọi người và tin rằng: họ luôn xứng đáng được yêu thương và bảo vệ vì những điều tử tế vẫn hiện hữu đâu đó trong họ.

Vì vậy, mình sẽ dần dần học cách để bản thân có một cái nhìn bao dung và dịu dàng hơn với tất cả mọi người, để được biết họ là ai, họ tốt đẹp, họ giỏi giang ở đâu, và mình, sẽ trân trọng ở những phẩm chất đó.

công thức tự rút #2: Chúng ta đối diện những bài học khác nhau ở những thời điểm khác nhau.

Mình thật sự rất thích và rất quý chị Trang Đinh. Chị Trang luôn cho người khác một cảm giác nhẹ nhàng, dễ chịu, có thể tin tưởng. Gần tết chị Trang có ghé nhà để thăm mẹ mình, có tầm 10-15 phút ngồi với chị trong lúc đợi mẹ về. Trong đầu mình đã thốt lên: ‘MÌNH PHẢI GẶP CHỊ TRANG’.

Gặp để làm gì, để hỏi hết những câu hỏi trong đầu, muốn nhận được tất cả đáp án cho những nghi vấn lộn xộn, lung tung, chồng chéo từ vấn đề này sang khúc mắc khác.

Mình nhắn tin và hẹn chị vào chiều thứ 5, trước hôm chị bay vào Đà Năng, khi ấy cảm xúc của mình còn đang chạm đáy. Mình được nói, được thắc mắc, được bày tỏ nhiều lắm. Hôm ấy, chị đã vô tình đưa ra cho mình rất nhiều lời khuyên, bài học mà đã thay đổi rất nhiều góc nhìn của mình với cuộc đời.

Trong khoảng thời điểm đó, mình gặp một vấn đề về vấn đề của bản thân. Nghe có vẻ rối nhỉ, nó là như này. Khi lớn hơn, những câu chuyện bàn luận khi gặp nhau với bạn bè của mình bỗng cũng ‘lớn hơn’, không còn là những buổi buôn drama, nói xấu con B thằng C nữa, mà chúng mình chia sẻ với nhau về những quan điểm sống của bản thân, những căng thẳng, lo lắng của tuổi 18. Nỗi lo về gia đình, tài chính, sự nghiệp, về tương lai sau này dần nhiều hơn, vĩ mô hơn, khó tìm phương pháp giải quyết hơn.

Bất giác, mình vô thức so sánh những vấn đề của mình với những vấn đề của mọi người. Mình bỗng thấy một sự chênh lệch. Trong khi các bạn đã lo kiếm tiền rồi, họ lo cho bố mẹ mình không cần phải lao động nữa, lo cho các mối quan hệ cần nhìn trước nhìn sau, lo cho những dự định về sự nghiệp như đi du học, định hướng công ty nào, mua nhà mua xe ở thời điểm nào. Thì mình lại ở đây, có những câu hỏi: ‘Mình có phải người tốt không?’, ‘Mình có đang quá ích kỷ với bố mẹ và gia đình không?’, ‘Mình có thực sự là một người hướng ngoại ưa thích sự náo nhiệt không?’

Có vẻ là peer pressure xuất hiện rồi đấy, và nó đè nặng lên tâm trí mình. Rối bời quá, mình tâm sự với Hương:

‘Mọi sự so sánh đều là khập khiễng.’ – nó khuyên mình.

‘Ừ thì tao biết điều đấy mà. Nhưng có lẽ tao chỉ biết thôi. Bây giờ, trong thời điểm này thì tao sẽ biết được như thế, nhưng có thể tối nay, những cảm giác khó chịu và suy nghĩ tự so sánh đấy sẽ vẫn quay lại, tao không biết phải làm thế nào hết.’

Mình đã kể chuyện này cho chị Trang, chị trầm ngâm một lúc rồi nói với mình về quan điểm của chị. Chiều hôm ấy mình đã ngồi lại một lúc sau khi chị rời đi, tự giảng lại, tự hiểu và nằm lòng cho mình bài học này: Mỗi người đều có những cuộc hành trình khác nhau. Họ có con đường và trải nhiệm khác nhau, vì vậy những bài học cuộc sống luôn đa dạng, và chúng ta có cách để hiểu được bài học đó bằng những cách cũng rất khác nhau.

‘Có những bài học mà chị phải trải qua còn em thì không. Và cũng có những bài học mà em phải học còn chị thì không.’

Mình hiểu điều ấy khi chị lấy ví dụ, có thể những bạn khác phải học bài học về tiền bạc, tài chính sớm hơn, và mình thay vì áp lực bản thân rằng cũng phải suy nghĩ về tiền đi, thì nên biết ơn bố mẹ đã không để mình phải đối diện với những vấn đề đó. Mình còn đang trẻ, việc của mình là đi tìm bản thân và phát triển bản thân, nên những lo lắng, suy tư của mình về bản thân cũng chẳng có gì là sai, chẳng có gì là nhỏ bé và ích kỷ.

Vậy đấy, dù bạn đang gặp khó khăn gì, đừng đánh giá thấp nó, cũng đừng coi thường nó, đừng cố phải lo lắng cho những điều xa xôi. Mỗi người nhận những bài học khác nhau vào những thời điểm khác nhau trên hành trình ‘lớn lên’. Hãy cứ yêu thương và khoan dung với bản thân nhé.

công thức tự rút #3: bỏ ngỏ…

Thật tình xin lỗi các bạn đọc, trong quyển sổ vàng của mình vẫn còn một vài gạch đầu dòng nữa. Nhưng ngồi đây suy tư một hồi, mình quyết định sẽ tạm dừng bài viết ở đây, cảm thấy như vậy sẽ tốt hơn nếu viết tiếp. Tuy nhiên, mình sẽ để lại vài keywords để mọi người có thể cùng suy nghĩ, và bàn luận. Làm vậy để chúng mình cùng háo hức hơn trong lần gặp mặt tiếp theo. Chúng ta có thể cùng nhau đưa ra quan điểm và là một dịp để nhìn lại những trải nhiệm, kỷ niệm của mỗi người.

• Giữa việc ‘cảm thấy buồn’, và ‘không cảm thấy gì’, cái nào sẽ tốt hơn?

• Với bạn, thế nào là ‘tỉnh’, thế nào là ‘say’?

Chắc cũng chỉ có vậy thôi.

Lời kết:

Đó là những bài học trong thời gian qua của mình. Thầm cảm ơn những nỗi buồn, những vấp ngã và những trăn trở, mình đang ngày một mạnh mẽ và lớn hơn rồi.

Vậy còn bạn thì sao, dạo này vẫn ổn chứ? Bạn có những bài học nào muốn chia sẻ với mình không? Đừng ngại ngần nhé, đây sẽ chỉ là bí mật nhỏ giữa chúng ta thôi: https://forms.gle/r7wgCg5nBzZTeM7y5

21.02.2023 Hà Nội

Đã qua ngày mới nhưng vẫn còn vương vị của cốc hot choco ở Hầm Trú Ẩn.